Computertermen

De Engelse woorden die het snelst in de Nederlandse taal worden opgenomen komen uit de IT-sector. Het terrein van de computer, het internet en de telecommunicatie dus.

Nederlandstalige computertijdschriften schrijven wel eens een taalwedstrijd uit, bestaande uit een opdracht als:
Maak goed Nederlands van Engelse computertermen”.
Als beloning krijgen de mooiste inzendingen een passende prijs, en het tijdschrift neemt zich voor het gebruik van de vertalingen te gaan bevorderen.

Onderstaande computertermen zijn al eens subject van een taalwedstrijd geweest.
Bij elk woord noemen we hier een aantal mogelijke suggesties voor een Nederlandse vertaling.
Het niveau van de vertalingen varieert van lachwekkend tot functioneel.
Omdat sommige vertalingen niet direct voor de hand liggen, treft u een beknopte verklaring aan van de wijze waarop ze tot stand gekomen zijn.

Sommige te vertalen woorden hebben een uitgang op EN, dat zijn dus al vernederlandste Engelse woorden. Voor de duidelijkheid hebben we ook het oorspronkelijke Engelse werkwoord vermeld en de meest gebruikelijke vertaling ervan.


ATTACHMENT
Verbinding

Aanhangel - Samentrekking van Aanhangsel en Angel. Een angel haakt zich vast.
Aanhangsel - Woordenboekvertaling.
Bijpakje - Een pakje dat is bijgevoegd.
Bijstand - Samentrekking van Bijvoegsel en Bestand.
E-voegsel - Samentrekking van Elektronisch en Bijvoegsel.
Haker - Afgeleid van Vasthaken.
Plak - Een pakket dat vastgeplakt is aan een ander (post)stuk.
Plakje - Een pakje dat vastgeplakt is aan een ander (post)stuk.
Toevoeg - Afkorting van Toevoeging.
Vastmaker - Iets dat vastgemaakt aan, verbonden is met iets anders.

BROWSEN
To Brows: grazen; grasduinen

Bijten - Vernederlandste werkwoordsvorm gemaakt van Byte (zie ook Byten).
Bitsen - Werkwoordsvorm gemaakt van Bits.
Bladderen - Verbastering van Bladeren.
Bruisen - Beeldende vertaling.
Byten - Werkwoordsvorm gemaakt van Byte (Bits and Bytes).
Digirijden - Afkorting van Digitaal Rijden.
Doorlopen - Gewone vertaling.
E-bladeren - Afkorting van Elektronisch Bladeren (Ook mogelijk: Ebladeren).
Elektrommen - Samenstelling uit Elektronisch, Brommen en Trommelen.
Elektronnen - Variatie op Elektrommen.

CD-RECORDABLE
CD-op te nemen

CD-Brandplast - Samentrekking van CD, Branden en Plastic.
CD-Opneemme - De CD: Neem Mij Op, Opneem Mij ..., Neem Op Mij op.
CD-Schrijfje - Samenstelling uit CD, Schijfje en Schrijven.
CD-Vastlegger - Een CD waar je dingen op kunt vastleggen.
Discaut - Een Disc die Automatisch wordt opgenomen.
Disco'tje - Bevat op speelse wijze elementen van Disc, Disco en Auto'tje.

COMPUTER
Computer

1-0-taller - Enen en Nullen, daar draait het om in een computer.
Aller - Zie 'Universum'. In Duitsland heet de kosmos Das All.
Bietser - Grappige variatie op Bitser.
Bitmachine - Een machine die omgaat met Bits (enen en nullen).
Bitser - Variatie op Bitmachine.
ChIC - Variatie op HIC.
DICk - Afkorting van: De IC's Kraken, of zoiets. Tevens mijn voornaam.
Digibijter - Werkwoord gemaakt van Digitaal en Byte.
Digibitser - Werkwoord gemaakt van Digitaal en Bits.
Digiblitser - Samengesteld uit Digitaal, Bitser en Blitz.
Digirek - Samentrekking van Digitaal en Rekenaar.
Digitaler - Samentrekking van Digitaal en Vertaler.
HIC - Afkorting van: Hoeveelheid IC's.
Metropolis - Een computer werkt als een wereldstad.
Rekenmaar - In Duitsland noemt men een computer Rechner.
Tiener - Variatie op 1-0-taller.
Universum - Omvat alles.

CURSOR
Cursor; aanwijzer

Aan - Een cursor wijst iets Aan, vandaar.
Bitwijzer - In plaats van Aanwijzer; duidt op het computerspecifieke.
Hier - Hier zijn we, op het scherm.
Hierbenk - Samentrekking van Hier Ben Ik.
Hikker - Werkwoordsvorm gemaakt van Hier Ben Ik.
Kikker - Denk aan Hikker en Kick.
Uiter - Uiteraard.
Wijs - Van Wijzen, Aanwijzen.
Wijzer - Van Wijzen, Aanwijzen.
Zies - Afkorting van Zie Eens Hier.

DOWNLOADEN
To Download: bestanden per computer binnenhalen

Afhalen - Afhalen wat eerder (digitaal) is klaargezet.
Afspoelen - Denk aan de vroegere bandrecorders.
Dauwloden - Fonetische vertaling.
Inhalen - Variatie op Binnenhalen.
Inladen - Inladen in je eigen computer.
Loden - Variatie op Laden. Fonetische vertaling van Loaden.
Neerhalen - Variatie op Binnenhalen.
Ne-laden - Afkorting van Neer-laden.
Ophalen - Variatie op Afhalen.

HOMEPAGE
Kennismakingsdocument van een internet-abonnee

Binder - Samengesteld uit Binnengaan, Binden, In en Verder.
Binnenkant - Kom binnen en leer mij beter kennen.
Bitplaats - De plaats waar je mijn eigen (elektronische) stukjes vindt.
Homopak - Menselijk pakje. Halffonetische vertaling.
Huiselijke pagina - Een huiselijke vertaling.
Honky - Home = Honk.
Inkomst - De entree van mijn internetpagina's.
Interzijde - Samentrekking van Internet en Bladzijde.
I-pagina - Internetpagina.
Mipa - Mijn Internet Pagina.
Mijnplek - Mijn Plek op Internet.
Zijde - Vertaling van Site.

HYPERLINKEN
Een Hyperlink is ‘klikbare’ tekst die een ander deel van de webzijde oproept

Contactreren - Aparte wijze van contacten leggen.
Drukkoppen - Koppen (tekst) waar je op kunt Drukken (met de muis).
Drukverwijzen - Door te Drukken wordt je doorverwezen.
Kliklijnen - Klik op een onderstreept (onderlijnd) woord.
Letterknopen - Knoop letters samen en maak er een knooppunt van.
Woordcontacten - Via een woord contacten leggen.
Woordklikken - Klik op een wooord en er wordt geklikt.
Woordklinken - Woord, klikken en linken.
Woordlinken - Verbinden via een woord.

JOYSTICK
Spelknuppel

Bestuurding - Je kunt er allerlei Dingen mee Besturen.
Blijhandje - Extra Handje dat je Blij maakt.
Blijpook - Een Pook die je Blij heen en weer kunt bewegen.
Fijnknop - Een Knop waar je Fijne dingen mee kunt doen.
Knoeper - Samentrekking van Knop en Snoeper.
Leukstok - Een vrije vertaling van Joy met een directe vertaling van Stick.
Richter - Je kunt er mee Richten.
Speelhand - Een extra Hand om mee te Spelen.
Spelkat - Geen dier, maar een apparaatje om Spellen mee te spelen.
Zoethoutje - Genot maakt zoet, en zoet maakt blij. Stick is Stok, en is vaak van hout.

MULTITASKING
De computer voert meerdere taken 'tegelijk' uit

Amiga - Amiga-computers multitasken perfect sedert 1985.
Drukbezig - Computer is Druk Bezig met meer taken tegelijk.
Meerkring - Vergelijk: meerkrings radio-ontvanger. Verbetert de selectiviteit.
Meerkunnen - Meer (tegelijk) kunnen.
Opkracht - Voor meer taken moet de computer Op Kracht zijn.
Taakverdeling - Multitasking bestaat meestal uit het verdelen van de taken.
Veeltaken - Veel Taken tegelijk, dat kan de computer tegenwoordig.
Vermeerdering - Vermeerdering van taken.

PRINTEN
To Print: op papier afdrukken

Avieren - A-4 is het standaard papierformaat in Europa.
Dikken - Hardmaken, dik maken.
Druggen - Speelse vorm van Drukken.
Hardmaken - Vergelijk het Engelse woord Hardcopy.
Inkten - Er komt inkt aan te pas.
Permanenten - Een blijvende, Permanente vorm van het bestand.
Trekken - Tegenovergestelde van Drukken (grapje).

REDIRECT
Een nieuwe richting opsturen

Afslaan - Een andere weg nemen.
Anrichten - Een Andere Richting kiezen.
Gaheen - Ga daar en daar Heen.
Ganaar - Ga Naar ...
Omleggen - Het te volgen circuit Omleggen.
Omrichten - Samengesteld uit Omweg, Richting en Richten naar.
Omweg - Omweg maken.
Rechtstreeks - Geen omweg maken.

ROOT DIRECTORY
Hoofd-index

Aardex - Samentrekking van Aarde en Index. Roots gronden in de aarde.
Basex - Basis Index.
Boomstam - Waar de boom begint.
Bovenzicht - Het eerste wat je ziet.
Directer - Direct naar de Root Directory.
Roeter - De hoofdroute.
Stamboom - Zie Boomstam.
Topzichter - Zie Bovenzicht.
Toverzicht - Tover het eerste Overzicht tevoorschijn.
Wortel - Vertaling van Root.
Wortelindex - Zie Wortel.

SCANNEN
Aftasten

Aflopen - Een afbeelding lijn voor lijn langslopen.
Langslopen - Zie Aflopen.
Lijnen - Een afbeelding verdelen in lijnen.
Punten - Een afbeelding verdelen in punten.
Tasten - Aftasten.
Verrasteren - Een afbeelding omzetten naar een raster.

SCREENSAVER
Software die er voor zorgt dat het beeldscherm niet kan inbranden

Be-schermer - Samentrekking van Beeld en Beschermer.
Be-spaarder - Samengesteld uit Beeld en (Be)Sparen.
Be-waar - Samengesteld uit Beeld en Bewaren.
Helder - Helpen en Helder houden.
Leger Des Heils - (grapje.)
Schermredder - Redder van het Beeldscherm.
Schredder - Samentrekking van Schermredder.
Spaarlamp - Een beeldbuis is van oorsprong een lamp: Spaar de Lamp.
Zienswijzer - Het is Wijzer om te blijven Zien, wat je doet.

SCROLLEN
To Scroll: met krullen versieren

Oplijnen - De Beeldlijnen verplaatsen.
Schrijnen - weet ik niet meer.
Verrijden - De afbeelding heen en weer rijden over het scherm.
Verlijnen - Zie Oplijnen.
Verplunten - Samentrekking van Verplaatsen en (beeld)Punten.

SHORTCUTS
Shortcut: kortere weg

Afkorters - Kortere wegen nemen.
Bochtjes - Bochten kleiner maken.
Knipjes - Belgen hebben een schaar in de auto: om de bochten af te korten.
Korteweg - Een korte(re) Weg.
Kortsnijders - Samentrekking van Kortere Weg en Afsnijden.
Kortweg - Kortweg een kortere weg.
Krammen - (geen verklaring.)
Snee(tje) - Te snel gesneden
Snellen - Actie!
Snellers - Meer actie.
Snijders - Afsnijden.
Steegjes - Binnenweggetjes zijn vaak Steegjes.
Vingerwerk - Dat is zonder muis.

SURFEN
To Surf: surfen

Digirijden - Digitale trip.
Haktakken - Van: gehakketak; toepasselijker dan surfen.
Stuiteren - Zo voelt het vaak op internet.
Stuiven - Velen hebben haast op internet.
Sukkelen - Anderen doen het kalmpjes aan, vaak gedwongen door files.
Zwaaien - Van links naar rechts, van voor naar achteren.
Zwalken - De beste vertaling: je weet zelden waar je uitkomt.
Zwieren - Zwalken, maar dan met iets meer plezier.

UPGRADEN
To Upgrade: verbeteren, vernieuwen

Graderen - Meer gradaties aanbrengen.
Meerkunnen - Meer kunnen.
Moderniseren - Aanpassen aan de laatste stand der techniek.
Opfijnen - Verfijnen en verbeteren.
Opwaartsen - Samentrekking van Opwaarderen en Opwaarts.
Opwerken - De computer opwerken.
Stijgen - Omhooggaan. Prestaties verbeteren.
Vooruitgaan - Prestaties verbeteren.

ZOOMEN
To Zoom: vergroten of verkleinen

Brandpunten - Brandpunt wijzigen
Schalen - Schaal veranderen.
Verschalen - Zie Schalen.
Zoemen - Fonetische vertaling.